ماهیگیری با تور: قوانین، اخلاقیات و پیامدهای زیستمحیطی آن
وقتی شنیدی دوستت بابت صید با تور جریمه شد، شاید فکر کردی “یه تور کوچیک واسه مصرف خونه، مگه اشکالی داره؟” اما واقعیت بازار و قوانین ایران چیز دیگهای میگه. ماهیگیری با تور فقط یه خرید ابزار نیست؛ یه تصمیم مالی و زیستمحیطیه که حتی میتونه پاش به جریمههای سنگین یا مصادره تجهیزاتت باز شه. اگه دنبال ماهیگیری مسئولانهای، ادامه این مطلب رو از دست نده.
مقدمه: ابهامی در آبهای ایران
در نگاه اول، ماهیگیری با تور میتونه راهی راحت برای گرفتن ماهی باشه. اما هر سال، بر اساس گزارشات اتحادیه صیادان، صدها پرونده تخلف به خاطر ناآشنایی با قوانین تشکیل میشه. فهم دقیق قوانین ماهیگیری با تور در ایران نهتنها جریمه رو دور میکنه، بلکه مسئولیت ما رو نسبت به نسل آینده نشون میده.
چالشهای قانونی و اخلاقی
- اکثر صیادهای تفریحی نمیدونن صید با تور تقریبا همیشه غیرقانونیه.
- رفتار ناآگاهانه میتونه خسارت مالی و زیستمحیطی ایجاد کنه.
مسئولیت ما در برابر طبیعت
هر ماهیگیری که قوانین رو رعایت کنه، سهم زیادی در حفظ اکوسیستم داره. تجربه من و بسیاری از مشتریها ثابت کرده: یک تصمیم مسئولانه، هم طبیعت رو حفظ میکنه، هم تجربه ماهیگیری رو لذتبخشتر.
تور ماهیگیری در ایران: مجاز است یا ممنوع؟
بازار و قوانین به وضوح مرز گذاشتن. طبق قوانین رسمی سازمان حفاظت محیط زیست و شیلات ایران، صید با تور برای فرد عادی، جز استثناهای انگشتشمار، ممنوعه. اکثر پروندهها و جریمهها ناشی از همین ناآگاهیان.
چارچوب کلی قوانین
- ممنوعیت صید تفریحی با تور، به جز با مجوز خاص.
- کنترل دقیق تورها در بازار رسمی تجهیزات صیادی.
- مجوزهای حرفەای برای صیادان رسمی فقط در برخی مناطق.
ممنوعیت عمومی صید با تور تفریحی
در کلیه رودخانهها، سدها و آبهای داخلی، تور انداختن برای ماهیگیری تفریحی ممنوعه. این قانون به صراحت در اطلاعیه 1401 سازمان محیط زیست اومده.
نقش سازمان حفاظت محیط زیست و شیلات
این دو نهاد، مسئول صدور مجوز، تعیین سهمیه و اعمال جریمه هستن.
قوانین خاص مناطق (آبهای داخلی و دریا)
- رودخانهها، سدها و دریاچهها: صرفا با قلاب مجاز باشی و در فصل آزادش.
- دریای خزر و خلیج فارس: فقط برای صیادان حرفهای تحت قوانین ویژه.
رودخانهها، سدها و دریاچهها
برای ماهیگیر عادی، هیچ مجوزی برای تور صادر نمیشه.
خلیج فارس و دریای خزر
تنها شرکتهای صیادی سازمانمند میتونن با تور صید کنن؛ اونم طبق سهمیههای سالانه.
مجازات و عواقب صید غیرمجاز
- جریمه نقدی بالا (تا چند ده میلیون تومان).
- ضبط کامل تور و حتی دیگر ابزارهای صید.
- درگیری و تشکیل پرونده با محیطبانها و حتی زندان در صورت مقاومت.
جریمههای مالی و ضبط ادوات
موارد زیادی بوده که دوستان ماهیگیر کل وسایلشون مصادره شده؛ حتی اگه تور کوچک بوده.
مواجهه با محیط بانان و عواقب قانونی
محیطبانها به شدت با این موضوع برخورد میکنن. شاهد یکی از این مواجهات بودم که تور و وسایل چند صیاد به خاطر ناآگاهی جمع شد.
انواع تورها: خوب، بد، و غیرقانونی!
یاد گرفتن تفاوت بین تورهای قانونی و مخرب کلید نجات جیب و طبیعته! براساس دادههای بازار، بیشتر تورهای عرضهشده مناسب استفاده غیرمجازن.
تورهای ممنوعه و مخرب
- تور سالیک (کیسهای): همهچی رو جمع میکنه، از ماهی ریز و بزرگ تا حتی بچهماهیها.
- تور سهجداره (پرتابی): صید کور؛ افتادن همه موجودات داخلش، حتی غیر هدف.
- تور با چشمه ریز: عامل نابودی نسل ماهیان مولد.
تور سالیک (کیسهای)
این مدل تور تو گزارشات محیط زیست بیشترین نقش رو در نابودی نسل ماهیها داره.
تور سهجداره (پرتابی)
یک اشتباه رایج بین تازهکارهاست که فکر میکنن اگه تور رو کمتر بندازن اشکالی نداره. واقعیت اینه حتی یک بار استفادش آفت حساب میشه.
تورهای با چشمه ریز و نابودگر
خطرناکترین نوع؛ چون کل اکوسیستم رو تخلیه میکنه، حتی بلوغ نسل ماهی رو به صفر میرسونه.
استثنائات و کاربردهای مجاز (نادر یا خاص)
- تور مخصوص ماهی طعمه: فقط با اجازه کتبی و ابعاد مشخص برای تحقیقات یا تهیه طعمه.
- تور جمعآوری زباله یا نمونهبرداری علمی: نیازمند مجوز علمی یا پروژه تحقیقاتی.
صید ماهی طعمه (با مجوز خاص و مقیاس کوچک)
در جاهایی مثل شمال ایران، صید ماهی طعمه برای صیادان مجاز، فقط با تورهای مینیاتوری آزاد شده.
تورهای جمعآوری زباله یا نمونهبرداری علمی
اغلب برای پروژههای زیستمحیطی و زیرنظر گروههای علمی.
آسیبهای پنهان: چرا نباید با تور ماهی بگیریم؟
کمتر کسی به عمق فاجعه توجه میکنه… تخریب اکوسیستم با بدترین ضربهها از همین تورهای به ظاهر بیخطر شروع میشه.
از بین بردن ذخایر ماهی
- صید بیرویه، به خصوص مولدها = مرگ تدریجی جمعیت ماهیان.
- در جنوب کشور، ارقام رسمی شیلات نشون میده ذخایر برخی گونهها به کمتر از یکسوم دهه هشتاد رسیده.
صید بیرویه و نابودی ماهیان مولد
تورهای غیرقانونی بزرگسالترین و پرارزشترین ماهیها رو هم از بین میبرن.
تهدید گونههای در خطر انقراض
گزارش سال 1400 سازمان محیط زیست: نسل ماهی سفید، سوف و خاویاری شدیدا تهدید شده.
صید جانبی (Bycatch) و آلودگی
- ماهیگیران حرفهای هم اعتراف میکنن خیلی وقتها پرندگان یا لاکپشتها تو تور افتادن.
- تورهایی که رها میشن (تور ارواح)، سالها تو آب میمونن و چالش بزرگ پلاستیک میشن.
گیر افتادن پرندگان و سایر آبزیان
نمونهای از تورهای رها شده سد لار: لاشه چند غواصک و مرغ دریایی بین چشمههای تور.
“تورهای ارواح” و آلودگی پلاستیکی
بخش بزرگی از زباله پلاستیکی رودخانهها و دریاهای شمال ایران تورهای متروکه هستن.
اختلال در اکوسیستم آبی
- آسیب به بستر رودخانه (خصوصا مناطقی مثل زایندهرود).
- برهم زدن تعادل زنجیره غذایی کل اکوسیستم.
آسیب به بستر رودخانه و دریا
کشش تور باعث از بین رفتن جلبک، تخم ماهیان، و حتی مهاجرت بعضی گونهها میشه.
برهم زدن تعادل طبیعی
کاهش ماهی باعث افزایش بعضی جانوران آبزی و مختل شدن نظم اکوسیستم میشه.
مقایسه: قلاب و چوب ماهیگیری در برابر تور ماهیگیری
خرید چوب و قلاب ماهیگیری یعنی انتخاب آگاهانه، نه فقط از لحاظ قانون بلکه برای لذت بردن از ماهیگیری واقعی.
جدول مقایسه قانونی و ورزشی
| ویژگی/روش | قلاب و چوب ماهیگیری | تور ماهیگیری |
|---|---|---|
| وضعیت قانونی | مجاز (با مجوز شیلات) | تقریباً همیشه ممنوع |
| آسیب به ذخایر ماهی | بسیار کم و کنترلشده | زیاد، نابودگر |
| تجربه ماهیگیری | ورزشی، هیجانانگیز | مکانیکی، بدون چالش |
| هدفگیری گونه و سایز | انتخابپذیر (فقط بزرگها) | غیرانتخابی |
| ریسک جریمه و توقیف | بسیار کم | بسیار بالا |
تجربه ماهیگیری و حس ورزشی
- صید با قلاب یعنی صبر، مهارت، “داستان تعریف کردن” پای آتش کمپ.
- تور فقط ماهی رو از آب در میاره؛ هیجانی، رقابتی و لذتی نداره.
تفاوت در هدف و روح ماهیگیری
ماهیگیرهای باتجربه میگن: ”طعم یک ماهی که خودت با قلاب گرفتی، هیچوقت با تور به دست نمیاد.”
انتخابپذیری و حفاظت از ذخایر
- قلاب: میتونی ماهی کوچیک یا گونه در خطر رو آزاد کنی.
- تور: همه چیز رو میگیره – حتی اونهایی که نباید.
صید انتخابی با قلاب (اندازه و گونه)
با قلاب راحت ماهی غیراستاندارد رو رها میکنی.
صید کور و غیرانتخابی با تور
حتی اگر نیتت مثبت باشه، تور ضرر جبرانناپذیری به موجودات دیگه میزنه.
جایگزینهای مسئولانه برای ماهیگیری پایدار
اگه دنبال لذت واقعی ماهیگیری هستی و میخوای قانون رو هم رعایت کنی، گزینههای سالم و پایدار زیاده.
ماهیگیری با قلاب و چوب: راهی سالم و قانونی
- تهیه تجهیزات ماهیگیری مجاز از فروشگاهها با مشاوره تخصصی.
- یادگیری تکنیکهای صید و رهاسازی برای حفظ ذخایر ماهی.
انتخاب تجهیزات مناسب و قانونی
چوب، قلاب، نخ و طعمه مناسب رو بخوبی انتخاب کن تا همقانونمدار باشی هم موثر.
رعایت اصول صید و رهاسازی (Catch & Release)
بسیاری از صیادان حرفهای توصیه میکنن: ماهی غیرقابل مصرف و گونههای کمیاب رو آزاد کن.
رعایت فصلهای ممنوعه و سهمیه صید
- احترام به فصل تکثیر ماهیها؛ معمولا از اردیبهشت تا تیر در اکثر استانها ممنوعیت داره.
- پایبندی به سهمیه مجاز هفتگی (طبق جداول شیلات و مجوزت).
احترام به چرخه طبیعی تولید مثل ماهیها
این کار آینده ماهیگیری ما و نسلهای بعدی رو تضمین میکنه.
اگر صید غیرمجاز با تور دیدیم چه کنیم؟
- بدون حساسیت و به دور از برخورد، گزارش بده.
- به سازمان محیط زیست (1540) یا ادارات شیلات محل اطلاع بده.
شماره تماس و روشهای گزارشدهی
- کد ملی و منطقه تخلف رو به سامانه گزارش مردمی سازمان محیط زیست ارسال کن: 1540
کلام آخر: ماهیگیر مسئول، حافظ طبیعت
تعهد به قانون و اخلاق ماهیگیری، لطف به طبیعت و آیندگان خودمونه. با رعایت اصول ساده، هم لذت ماهیگیری میمونه، هم محیط زیست کشور حفظ میشه. اگر دنبال تجهیزات مطمئن، مجوزدار و مشاوره برای یک صید ایمن و قانونی هستی، به فروشگاه ما سر بزن—هم قیمت منصفانه، هم راهنمایی مرحله به مرحله. برای تجربه ماهیگیری سالم و لذتبخش همین حالا سفارش بده و آماده شو برای یه فصل صید متفاوت و پایدار!
